Botulinum Toksini

Botulinum Toksini Nedir?

Botulinum toksini, Clostridium botulinum adlı bakterinin ürettiği nörotoksin bazlı bir maddedir ve kas hareketlerini geçici olarak bloke etme özelliğine sahiptir. Tıpta özellikle estetik ve terapötik amaçlarla kullanılır; kırışıklıkların azaltılmasında, aşırı terleme tedavisinde, migren yönetiminde ve bazı kas spazmları ile distonilerin tedavisinde etkin bir yöntem olarak uygulanır.

Güvenli uygulama teknikleriyle düşük dozlarda kullanıldığında ciddi yan etki riski oldukça düşüktür ve etkisi genellikle birkaç ay sürer. Bu yönüyle hem kozmetik hem de medikal tedavilerde sık tercih edilen bir çözümdür.

Estetik müdahalelerde tüm dünyada en sık uygulanan yöntem botulinum toksin enjeksiyonudur. Bizim ülkemizde için net istatistiki sayılar bulunmamakla birlikte, 2018 istatistiki verilerine göre, ABD’de 7.000.000’dan fazla kişinin botulinum toksin enjeksiyonu yaptırdığı tahmin edilmektedir.

Botulinum toksin enjeksiyonları genellikle kozmetik amaçla kırışıklık tedavisi ile ilişkilendirilmekle birlikte, tıpta çok fazla uygulama alanına sahiptir.

Botulinum Toksini Tedavisini Kim Buldu?

Clostridium botulinum toksini ilk kez Belçika'da bir botulizm salgını sonrasında, Emile Pierre van Ermengem isimli Belçikalı bir bilim adamı tarafından keşfedilmiştir. San Francisco California Üniversitesi'ndeki bilim adamları 1920’lerde botulinum toksinini izole etmeye çalışırken, botulinum toksininin Dr. Edward Schantz tarafından kristal formuna getirilmesi yirmi yıla aşkın bir zamanı almıştır.

Botulinum toksini 1970'lerde ilk defa şaşılık tedavisi için kullanılmaya başlamıştır. Bu tedaviyi maymunlar üzerinde test eden araştırmacıların yüzdeki kırışıklıkları azalttığını fark etmeleri üzerine botulinum toksini glabella bölgesinde kırışıklık tedavisi için kullanılmaya başlamıştır. (Glabella her iki kaş arasında ve burnun üst kısmıdır).

Şaşılık tedavisinde botulinum toksininin etkili olduğunun ispatlanması üzerine bu ilaç Allergan firması tarafından lisanslanmış ve bu ürüne “Botulinum Toksini” ismi verilmiştir. Bundan sonra da Botulinum Toksini farklı tedaviler için FDA (Amerikan İlaç ve Gıda Teşkilatı) onayını almıştır.

Botulinum Toksini FDA Onayları Ne Zaman Alındı?

Tıpta bir ilacın güvenirliliği konusunda en önemli onaylardan birisi FDA tarafından verilen onaylardır. Botulinum toksini de farklı tedavi alanları için farklı tarihlerde onay almıştır:

• 1989- Şaşılık ve blefarospazm
• 2000- Servikal distoni
• 2002- Yüzde glabella bölgesi kırışıklıkları
• 2004- Koltuk altı terlemeleri
• 2010- Migren
• 2010- Üst dudak katılığı
• 2011- İdrar kaçırma sorunu
• 2013- Kazayağı çizgileri

Clostridium botulinum bakterisi tarafından üretilen toksin (toksinin ağır ve hafif zincirleri).

Botulinum Toksini Hangi Alanlarda Uygulanır?

Botulinum toksini tıbbın pek çok alanında uygulanmaktadır. Bu alanların bazıları şunlardır;

• Spasite (Kas katılıkları),
• Blefarospazm (Göz kapaklarının istemsiz kasılması),
• Servikal distoni (Boyun kaslarının sertliği),
• Migren ve ileri düzey baş ağrıları,
• Diş gıcırdatma tedavileri (Bruksizm),
• Aşırı aktif mesane,
• Koltuk altlarında aşırı terleme problemi (Hiperhidroz).

Botulinum Toksini Nasıl Etki Eder?

Botulinum toksini serum fizyolojik (tuzlu su) ile karıştırıldıktan sonra, ince iğnelerle kas içine enjeksiyon şeklinde uygulanmaktadır. Bu toksin enjeksiyon sonrası sinir uçlarında “asetilkolin” adı verilen nörotransmitterin (ileticinin) salınımını önler. Kas kasılmasında etkili olan asetilkolinin salınımının azalması ile kasılmayan kas gevşer. Örneğin; yüzdeki kırışıklıklar, aşırı kas kasılmaları sebebi ile ortaya çıkmaktadır. Kas kasılmalarının geçici olarak felç edilmesi kırışıklıkları ortadan kaldırmaktadır.

Vajinal Botulinum Toksini Tedavileri

Cinsel problemler için uygulanan botulinum toksini enjeksiyonu “Vajinal Botulinum Toksini” olarak da bilinmektedir. Ancak uygulama alanı vajina haricinde farklı genital bölgeler de olabilir. Özellikle son yıllarda bazı cinsel problemlerin tedavisi amacıyla botulinum toksin enjeksiyonları sıkça uygulanmaya başlamıştır.

Vajinismus sorunu başta olmak üzere bazı uygulama alanları şunlardır;

• Vajinismus tedavisi,
• Hipertonik vajina,
• Vulvodini,
• Vulvar vestibulitis,
• PSAS (=PGAD, Sürekli Genital Uyarılma Sendromu).

Vajinal Botulinum Toksini Nasıl Uygulanır?

Cinsel problemler arasında vajinismus ve hipertonik vajina tedavisi için "vajinal botoks" uygulaması yapılmaktadır. Ampul içinde kuru toz halde bulunan botulinum toksini izotonik su ile sulandırıldıktan sonra, oldukça ince iğnelerle vajina girişine enjekte edilmektedir. İşlem genellikle lokal anestezi ile yapılır, ortalama 5 dakika sürer ve oldukça ağrısız bir işlemdir. Vajinal botoks uygulamasından 3 gün sonra vajinal kaslarda belirgin düzeyde gevşeme izlenmektedir. 

Botulinum Toksini Tedavisi Sonrası

Botulinum toksini enjeksiyonu sonrasında uygulama bölgesinde şişme, morarma, baş ağrısı ve kas zayıflığı gibi şikayetler görülebilmektedir. Morarmayı en aza indirmek için tedaviden iki hafta önce pıhtılaşma önleyici ilaçların (omega 3, aspirin, yeşil çay gibi) kullanımı kesilmelidir.

Enjeksiyon ağrıları tedavi öncesi uygulanan uyuşturucu kremler, buz kompresyonu ve ince uçlu iğnelerin kullanımı ile azaltılabilmektedir. Tedavilere öncelikle düşük dozlardan başlanılmalı, daha sonrasında eğer ki gerekiyorsa daha yüksek dozlara çıkılmalıdır. Hastaların pek çoğu tarafından tüm bu durumlar oldukça kolay tolere edilebilmektedir.

Botulinum Toksini Etkisi Ne Kadar Sürer?

Botulinum toksini sonrası etkinlik, enjeksiyondan yaklaşık 3 gün sonra başlar ve kaslarda oluşan gevşeklik ortalama 4 ay kadar sürmektedir. Bir başka deyişle, tedaviden yaklaşık 4 ay sonra sinir uçlarında asetilkolin sentezi yeniden başlamaktadır.